تبلیغات
در منزل AT HOME - ازدواج، آسمانی‌ترین لحظه زندگی

ازدواج، آسمانی‌ترین لحظه زندگی

پنجشنبه 7 مرداد 1389  06:52 ب.ظ

نوع مطلب :اجتماعی ،

در همه مذاهب، آیین‌ها و اعتقاداتی كه نسل بشر بدان پایبند است، ازدواج امری مقدس و پیمانی آسما‌نی میان زن و مرد محسوب می‌شود. این مراسم با جشن و سرور و شادمانی همراه بوده و هست هرچند كه در ایام قدیم بیش از 7 شبانه‌روز ادامه می‌یافت، ولی اكنون در یك روز خلاصه و فشرده شده است.

در همه مذاهب، آیین‌ها و اعتقاداتی كه نسل بشر بدان پایبند است، ازدواج امری مقدس و پیمانی آسما‌نی میان زن و مرد محسوب می‌شود. این مراسم با جشن و سرور و شادمانی همراه بوده و هست هرچند كه در ایام قدیم بیش از 7 شبانه‌روز ادامه می‌یافت، ولی اكنون در یك روز خلاصه و فشرده شده است.

مراسم ‌ازدواج با عقد آغاز می‌شود. واژه عقد به معنای محكم كردن، گره زدن و پیمان بستن است كه در ازدواج با مفهوم پیوند مشترك میان زن و مرد تعبیر می‌شود. در دین اسلام صیغه عقد توسط عاقد جاری می‌شود. در آیین زرتشتیان اجرای این مراسم به عهده موبد است و در میان مسیحیان كشیش زن و مرد را به عقد یكدیگر درمی‌آورد. مراسم ازدواج ایرانیان تا حدودی برگرفته از مراسم ازدواج زرتشتیان است. مراسم عقد و عروسی زرتشتیان در یك روز انجام می‌گیرد. روز عروسی، عروس و داماد و خویشان نزدیك پیش از شامگاه برای انجام مراسم عقد در نیایشگاه حاضر می‌شدند.

امروزه نیز در ایران پیمان عقد قبل از غروب آفتاب میان زن و مرد بسته می‌شود و به هنگام اجرای این مراسم در پیشگاه زن و مرد سفره‌ای مشهور به «سفره عقد» گسترانیده و به روی این سفره، آیینه به نشان صافی و زلالی دل عروس و داماد قرار می‌گیرد. شمعدان سفره نشان از آرزوی روشنایی و گرمی در پیوند عروس و داماد دارد، نبات را با آرزوی شیرینی این پیوند بر سر سفره می‌گذارند و تخم‌مرغ را نماد تولد و تداوم نسل و نان و پنیر نشانه بركت خداوند است.

این سفره از زمان زرتشتیان تاكنون در فرهنگ ایرانیان حضور داشته است، با این وجود كه شاید كسانی كه دستی در چیدمان «سفره عقد» دارند مفاهیم القاكننده آن را از یاد برده باشند. به هر حال «سفره عقد» خاص مردم ایران‌زمین است و در سایر ملت‌ها چیزی تحت عنوان «سفره عقد» دیده نمی‌شود. ضمن جاری شدن مراسم عقد، پارچه‌ای سفید بر سر عروس توسط دختران مجرد سایه می‌گستراند كه بر بالای آن قند ساییده می‌شود. باوری وجود دارد مبنی بر این كه این عمل سبب می‌شود كه سایر دختران ازدواج نكرده حاضر در این مراسم نیز در مدت نه‌چندان دور ازدواج كنند.

بریدن كیك نیز قسمتی دیگر از مراسم ازدواج است. عروس و داماد با هم چاقو را در دست می‌گیرند و كیك را برش می‌دهند. بریدن كیك نمایانگر آن است كه زن و مرد در زندگی مشترك خود مواظب یكدیگر خواهند بود. در میان زرتشتیان پس از پایان مراسم عقد، تخم‌مرغی كه در سر سفره عقد است به وسیله موبد به پشت‌بام پرتاب می‌شود. با این كار موبد حقوقی را كه پدر نسبت به دختر خود داشته با قیچی می‌برد و دیگر نسبت به دختر خود حق و حقوقی ندارد.

در گذشته زن و مرد تا روز مراسم ازدواجشان از دیدار یكدیگر محروم بودند و مراسم خاص آشنایی شناخت طرفین، مانند «مراسم نامزدی» در دهه‌های اخیر رواج یافته است. در مذهب یهودیت نیز عروس و داماد یك هفته پیش از مراسم ازدواج همدیگر را ملاقات نمی‌كردند تا در نظر هم تازه جلوه كنند.

  علت تغییرات

مراسم ازدواج در ایران از گذشته تاكنون تغییرات بسیاری كرده است. یكی از این تغییرات كاهش یافتن مدت زمان اجرای مراسم است. در قدیم پیش از مراسم ازدواج مراسم دیگری مثل نشان كردن، بله‌بران، شیربها،‌ جهازبران،‌ حنابندان و نظایر این وجود داشته است. همچنین مراسم ازدواج غالبا 7 شبانه‌روز و گاهی حتی بیش از آن طول می‌كشید. امروزه به سبب تغییرات به وجود آمده بسیاری از رسومات پیش از ازدواج و پس از آن متروك مانده است و این مراسم تنها در یك روز برگزار می‌شود. ولی با وجود كوتاه شدن زمان مراسم ازدواج غالبا هزینه‌های سنگینی برای آن در نظر گرفته می‌شود و كسی نیست كه تا به حال اخبار این مخارج سرسام‌آور را از نزدیكان خود نشنیده و با چشم خود ندیده باشد. در گذشته همه چیز طعم سادگی می‌داد و با وجود طولانی بودن زمان جشن و سرور، ازدواج‌ها خرج چندانی را برای برگزاركنندگان در بر نداشت. اكنون آنقدر تجملات در زندگی ما ایرانی‌ها ریشه دوانیده كه اشتیاق و میل به ازدواج در میان جوان‌ها رو به كاهش نهاده است.

افسر افشار نادری، جامعه‌شناس علت تغییرات را این گونه توضیح می‌دهد: «پیش از ظهور زنان در عرصه تحولات اجتماعی زنان خانه‌نشین در فعالیت‌های عمومی شركت نداشتند لذا مراسم ازدواج كه فراهم آوردن وسایل و ادوات و به عبارتی سور و سات ازدواج بود، فرصت بیشتری را فراهم می‌كرد تا هم تفریح كنند و هم كاری انجام دهند كه بدانند حاصل و نتیجه‌ای دارد. از این روی هر چه مراسم عروسی طولانی‌تر می‌شد مردم از آن بیشتر استقبال می‌كردند. در واقع مراسم ازدواج و حواشی آن باعث فعالیت زنان می‌شد، اما امروزه اشتغال زنان دیگر فرصت پرداختن به چنین كار‌هایی را از آنها گرفته است.»

وی سپس با بیان این كه تحولات اقتصادی نیز نقش مهمی در این تغییرات داشته است، می‌افزاید: علت دیگر این تغییرات عامل اقتصادی است. در قدیم تجملات وجود نداشت، زندگی ساده بود و به تبع مراسم ساده برگزار می‌شد. برخلاف این روزها كه در ایران بر سر افزایش مخارج عروسی خانواده‌ها با یكدیگر رقابت می‌كنند همه چیز در نهایت شادمانی و با صرف هزینه‌های ناچیز برگزار می‌شد.

زن‌ها و شوهرهای امروز به جهت آن كه از خانواده خود جدا شده و نومكان می‌شوند، ازدواج را نقطه بزرگ یكی از تحولات اجتماعی خود می‌دانند. در صورتی كه در گذشته زوجین پس از ازدواج در خانه پدری داماد ساكن می‌شدند و استقلال مالی و مكانی صورت نمی‌گرفت. از طرفی در گذشته ازدواج‌های فامیلی بین خانواده‌ها امری متداول بود و 2 خانواده به جهت آشنایی دلیلی برای رقابت و خودنمایی نداشتند، اما ازدواج‌های امروز بیشتر غیرفامیلی است و از این جهت دو خانواده غریبه می‌خواهند با هم آشنا شوند، رقابت وسیعی برای به رخ كشیدن توانایی طرفین وجود دارد.

 تاریخچه‌ی ازدواج

هرچند در انجیل به مراسم ازدواج به عنوان امری نسبتا باستانی اشاره شده است، با این وجود تعیین تاریخی دقیق برای اولین ازدواج‌ها بسیار مشكل است. معمولاً داماد آینده با آوردن هدایایی جهت جلب رضایت پدر از دختر او خواستگاری می‌كرد.

مادر خانواده تحت تسلط پدر قرار داشت و در این مورد حق دخالت نداشت. پدر، دخترش را در حضور جمع به داماد آینده تحویل می‌داد كه این نشان‌دهنده این بود كه پدر دختر با این ازدواج موافق بوده و داماد موافقت پدر عروس را دریافت كرده است. پس از این مراسم عروس و داماد همراه خانواده‌ها غذایی صرف كرده و سپس داماد، عروس را به خانه خود می‌برد. در انجیل اشاره‌ای به تبادلات رسمی از عهد و پیمان‌ها یا حضور واعظ و كشیش در مراسم نشده است.

در زمان امپراتوری رومی‌ها، طبقات پایین‌تر جامعه كه بعدها به مسیحیت گرویدند، قانون‌های ساده و یا ازدواج‌هایی بدون عقد رسمی داشتند. پدر، عروس را به داماد تحویل می‌داد و توافق آن دو به عنوان رضایت طرفین برای ازدواج كافی بود. وقتی سرانجام مسیحیت گسترش یافت ، كلیسا ازدواج آزاد (ازدواج بدون عقد رسمی) را ازدواج آگاهانه نام نهاد. این توافق به این معنا بود كه هریك از دو طرف باید به عهد و پیمان‌های ازدواج و اصول روابط زناشویی پایبند باشند.

اما رومیانی كه ثروتمند بودند، مداركی كه شامل فهرستی از حقوق و اموال می‌شد را امضا می‌كردند و به همه نشان می‌دادند. آنها خواستار مراسمی قانونی بوده و نمی‌خواستند كه این مراسم در حد ازدواجی معمولی و سطح پایین تلقی شود.

این تقاضا، شروع ثبت رسمی ازدواج به گونه‌ای كه ما اكنون انجام می‌دهیم بود. مردان رومی هر لحظه می‌توانستند ازدواج را فسخ كنند و این حقی ویژه آنان محسوب می‌شد كه زنان از آن بی‌بهره بودند.

از قرن نهم تا دوازدهم دعاها و اورادی طی مراسم ازدواج خوانده می‌شد و زوجین نیز دعاهای خود را می‌خواندند، سپس كشیشان اعلام می‌كردند كه موافقت در حضور آنان صورت گرفته است. پس از آن مذهب به مراسم ازدواج اضافه شد.

در قرن سیزدهم ازدواج انگلیسی‌های طبقه مرفه به صورت رویدادی مذهبی درآمد، اما كلیساها تنها ازدواج را متبرك می‌كردند و تعهد قانونی از زوجین نمی‌گرفتند. در سال 1563 شورای ترنت اعلام كرد كه ازدواج‌های كاتولیكی، باید در كلیسایی كاتولیكی به وسیله یك كشیش و در حضور 2 شاهد برگزار شود و در قرن هجدهم ازدواج در تمام كشورهای اروپا به یك رخداد مذهبی تبدیل شد.

در زمان استعمار در شمال آمریكا، سنت‌های قرون كهن توسط بومیان دنبال می‌شد. عده‌ای خواستار مراسم ازدواج غیرمذهبی بودند و عده دیگر مراسم ازدواج مذهبی می‌خواستند. مستعمره‌نشینان كه ازدواج غیرمذهبی می‌خواستند قوانینی را در این مورد وضع كردند. اداره ثبت اسناد مسوول اجرای مراسم ازدواج بود و آنها حتی دعاهایی را در این مراسم می‌گنجاندند.

ویرجینیا مستعمره‌ای بود كه پیرو كلیساهای انگلیس بود. این مستعمره به سنت‌های كلیسا وفادار ماند و به هیچ كس اجازه نداد كه مراسم ازدواج غیررسمی برگزار كند. در پایان قرن هجدهم بود كه هر دو مراسم ازدواج غیرمذهبی و مذهبی در آمریكا به رسمیت شناخته شد. امروزه در كشورهای اروپایی نیز مراسم ازدواج غیرمذهبی همانند آمریكا قانونی شده و حتی در انگلستان زوجین می‌توانند میان ازدواج مذهبی و غیرمذهبی یكی را انتخاب كنند.

 تشریفات ازدواج در دنیا

با وجود آن كه توجه به تجملات سیری صعودی را در ایران دنبال می‌كند در كشورهای غربی این امر به گونه‌ای متضاد جریان دارد. در گذشته و در دوران ویكتوریا لباس‌های عروس پوشیده از جواهراتی گرانقیمت بود و مراسم ازدواج طولانی و مملو از تجملات اجرا می‌شد. امروز اما دیگر نشانی از این مراسم در بین عموم مردم مغرب‌زمین یافت نمی‌شود. در برخی موارد حتی زن و مرد از پوشیدن لباس عروس و كت‌ و شلوار امتناع كرده و تنها با عقد در كلیسا زندگی جدید خود را آغاز می‌كنند، اما به طور كلی مراسم در اكثر كشورهایی كه مذهب و دین غالبشان مسیحیت است در كلیسا اجرا می‌شود.

داماد در پیشگاه كشیش و مهمان‌ها ورود همسر خود را انتظار می‌كشد. عروس در حالی كه دست پدر یا برادر را در دستانش دارد به داماد نزدیك می‌شود. پدر عروس دختر خود را به داماد می‌سپارد و آنها در مقابل خداوند، كشیش و حاضران با یكدیگر پیمان می‌بندند كه در شادكامی و ناكامی تا پایان عمر با یكدیگر زندگی كنند.

 رسوم جالب

در اغلب كشورهای غربی پس از پایان مراسم، عروس از پشت سرش گلش را پرتاب می‌كند و دختری كه دسته‌گل را بگیرد، به زودی ازدواج می‌كند. در اسپانیا اگر دوست داماد تكه‌ای از كراوات وی را ببرد داماد بعدی می‌شود. در مكزیك هنگام مراسم، عروس دسته‌گل خود را به مریم مقدس اهدا می‌كند و آن را در پایین مجسمه مریم مقدس قرار می‌دهد تا از وی تشكر كند و دعای خیر مریم مقدس پشت سرشان باشد. در تركیه هنگامی كه دختری ازدواج می‌كند تمام دوستان وی نامشان را درون كفش عروسی او می‌نویسند و در پایان مراسم ازدواج اگر كسی نامش از داخل كفش وی پاك شده باشد بدان معنی است كه وی عروس بعدی خواهد بود.

در كشور اسكاتلند در مراسم ازدواج عروس را سیاه می‌كنند! به این ترتیب كه اطرافیان، عروس را غافلگیر كرده و روی سرش چیزهایی مثل تخم‌مرغ، انواع سس، آب كثیف و... می‌ریزند؛ سپس او را با همان وضعیت به جاهای مختلف شهر مثل رستوران‌ها می‌برند و به همه نشان می‌دهند. در سوئد برای آن كه عروس بعد از آغاز زندگی مشترك، حمایت خانواده پدری را احساس كند در تمام طول مراسم یك سكه نقره در كفش سمت چپ از پدر و یك سكه طلا در كفش راستش از طرف مادر حمل می‌كند. او باید در تمام طول مراسم سكه‌ها را در كفش خود داشته باشد.

یكی از جالب‌ترین رسم‌ها مربوط به كشور آلمان است. در ایام قدیم در آلمان رسم بر این بود كه تعداد زیادی ظرف را پیش پای عروس و داماد می‌شكستند و این دو موظف بودند تا آنها را جمع كنند و در واقع آن دو را آماده می‌ساختند تا در كنار یكدیگر به جنگ مشكلات زندگی بروند.

  منبع:جام جم


نوشته شده توسط: محمد رضایی | آخرین ویرایش:دوشنبه 29 شهریور 1389 | نظرات() 

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر